Milieu

Bouwmetalen: geen beperkingen in overheidsbeleid Duurzaam Inkopen

De milieu aspecten van zink, koper en lood zijn ruim onderzocht. Zo heeft de EU na uitgebreid onderzoek geconcludeerd dat er geen milieuprobleem is. Vele nationale onderzoeken (TNO bijvoorbeeld) tonen aan dat bouwmetaal een beter milieuprofiel heeft dan alternatieven zoals PVC. Inmiddels heeft ook het ministerie van VROM geconcludeerd dat er geen milieu-reden is de toepassing van de metalen te beperken. Om die reden heeft de VROM minister bepaald dat ook in het overheidsbeleid Duurzaam Inkopen geen beperkingen worden opgenomen. DBM is van mening dat de metalen passen in een duurzame samenleving. De toepassing van de metalen is dan ook toegestaan en er zijn geen wettelijke beperkingen.

De metalen zink, koper en lood hebben een relatief grote dichtheid, en komen van nature in het milieu voor.

Zink en koper zijn een noodzakelijk micro-element voor mens, dier en plant. Zinkverbindingen worden al meer dan 2.500 jaar gebruikt voor de productie van messing (dat is een legering van zink en koper). Koper komt vrijwel overal ter wereld voor en werd al lang geleden door de mensheid ontdekt. Al meer dan zesduizend jaar worden uit koper gereedschappen, wapens en juwelen gemaakt. Brons (een legering van koper en tin) was aanvankelijk het enige metaal dat geschikt was voor wapens en gereedschappen. Het was immers heel sterk. Na de ontdekking van ijzer bleven nog tal van toepassingen over. Zo hebben talrijke bronzen kerkklokken met gemak honderden jaren overleefd.

Waarom zijn zink en koper belangrijk voor onze gezondheid?

Essentiële elementen zoals zink en koper beschermen de mens tegen veel ziekten en kwalen. Dat geldt ook voor planten en dieren. Zonder zink en koper kunnen mensen, andere zoogdieren, planten, vissen, vogels en algen niet gezond leven. Dat komt omdat zink en koper essentieel bestanddelen zijn van enzymen. In ons lichaam komt zink in meer dan 200 enzymen voor. Mensen hebben zelfs net zoveel zink als ijzer nodig! Hoewel ijzer veel bekender is (denk maar aan de rode kleur van bloed, veroorzaakt door een ijzerverbinding: hemoglobine), speelt zink een meer onzichtbare rol met name in de hersenen. Zink is ook belangrijk bij de stofwisseling.

Koper, lood en zink: voor een duurzame samenleving

De metalen spelen een cruciale rol in onze samenleving. Zo houden bouwlood en bouwzink onze huizen vochtvrij. Koperenleidingen

zorgen voor een veilig transport van drinkwater en van elektriciteit. Verzinkte stalen constructies en bijvoorbeeld auto's gaan lang betrouwbaar mee omdat roest wordt voorkomen. Dat scheelt veel staalproductie en dus grondstoffen en CO2 uitstoot.

Op het veel duurdere zilver na, is koper de beste geleider van elektriciteit. Om die reden wordt koper nu veel gebruikt in elektronische componenten, zoals televisies en computers. Lood is een metaal dat erg zacht en goed handteerbaar. Een betere beschermer tegen vocht in huis bestaat er niet.

Loden pijp en waarop de insignes van oude Romeinse keizer te vinden zijn en die werden gebruikt als afvoerleidingen voor het bad, zijn nog steeds in gebruik. Lood wordt al sinds 5000 BC uitgebreid gebruikt als toepassing in metaalproducten, kabels en pijpleidingen. Legeringen va n lood zijn onder andere edelstaal en soldeer. Lood wordt ook gebruikt als bescherming tegen straling (medische zorg) en geluid en is onmisbaar in batterijen.

Zink wordt gebruikt in medicinale toepassingen en bijvoorbeeld zonnebrandcreme.

Door al deze toepassingen zijn zink, lood en koper cruciaal in een duurzame samenleving

+/-90% van de stad parijs zijn daken en +/- 30% van de stad Keulen de daken zijn van zink.

Bouwlood scoort beter op nieuwe duurzaamheidslijsten

Bron: Edwin Kort / Cobouw - 14-3-2010

Wettelijk gezien kan lood niet verboden worden via de bouwvergunning. Lees hier het eerder artikel in deze nieuwsbrief: Via bouwvergunning alternatieven materialen adviseren voor lood. Mag dat?

Nu er nieuwe duurzaamheidslijsten zijn volgens de cradle to cradle-boodschap wordt het verbieden van lood nog meer onaanvaardbaar. Lood scoort namelijk beter dan de alternatieve materialen als waterkering.

Lood komt vanwege het volledig sluiten van de kringloop en de hoge toekomstwaarde beter te voorschijn dan op de vroegere duurzaamheidslijsten. De C2C-waarde van lood is 71,2 procent. Schapenwol daarentegen komt slechts tot 68,9 procent. FSC-hout gooit hoge ogen met een C2C-waarde van 93,9 procent. De meeste materialen en producten scoren hoger of lager op C2C-lijsten dan op de oude milieukundige lijsten. Volgens Dick Thesingh van de gemeente Venlo is duurzaam bouwen beknellend, maar heeft C2C positieve kracht. "C2C is creativiteit en vanzelf het goede doen", vatte hij samen.

Meer informatie:

Nieuwe classificatie door cradle to cradle (Cobouw)

Bouwlood en duurzaamheid (stichting Bouwlood)

Cradle to Cradle website

Ook Jurgen van Keulen van, eigenaar van het bedrijf Van Keulen loodgieters- en leidekkersbedrijf uit Ossendrecht heeft in een column in het vakblad Roofs duidelijk uitgelegd waarom lood niet schadelijk is voor de gezondheid. U kunt hier het artikel downloaden

Duurzaamheid

In de bouwsector speelt tijd een belangrijke rol. Een bouw- of renovatieproject is bedoeld om lange tijd mee te gaan. Het is dus noodzaak om materialen te gebruiken die de tand des tijds kunnen doorstaan, en hierin is de keuze jammer genoeg beperkt. Natuursteen, baksteen, koper, zink en lood zijn resistente materialen. De levensduur van koper, zink of lood is nagenoeg onbeperkt. Getuige hiervan de koperen, zinken en loden daken en koperen, zinken en loden werkstukken die soms na eeuwen nog in perfecte staat worden aangetroffen. Dank zij de patina die wordt gevormd, beschermt koper zichzelf automatisch. Deze patina stabiliseert en vormt een blijvende beschermlaag, die niet meer verandert.

TNO studie Milieuprestatie van bladlood en alternatieve waterkerende producten

De levenscyclusanalyse (LCA) is een internationaal geaccepteerde methode om materialen en producten vanuit een milieukundig oogpunt te beoordelen. Een in 1998 door TNO uitgevoerde LCA studie voor waterkerende afdekkingen toonde goede resultaten voor lood. TNO heeft recent deze studie geactualiseerd op basis van de huidige beschikbare gegevens voor bladlood en voor een aantal alternatieve materialen.

Het hoofddoel van de studie was het vergelijken van de milieuprestatie van het gebruik van bladlood als waterkerende afdekking met die van een aantal concurrerende materialen die op de Nederlandse en Duitse markt worden toegepast. Het nevendoel was om te bepalen welke aspecten van de levenscycli van de grootste betekenis waren. Waterkeringen aan een gebouw kunnen worden onderverdeeld in een aantal functionele groepen: gevel- of dakbedekking; spouwmuurbescherming, het beschermen van dak-gevel overgangen en de afvoer van hemelwater.

De drie onderzochte functies zijn: Waterkerende afdekkingen, gebruikt in spouwmuren (bladlood, aluminiumversterkt SEBS, aluminiumversterkt EPDM en PVC); Waterkerende afdekkingen in dak-gevel aansluitingen (bladlood, aluminiumversterkt SEBS, aluminiumversterkt PiB); Afvoer van hemelwater door zakgoten vanaf hellende daken (bladlood, glasvezelversterkt polyester).

Vergelijking van de milieuprestatie uitgedrukt in schaduwkosten voor waterkerende producten voor spouwmuren, dak-gevel aansluitingen en zakgoten. De waarden boven de staven geven de netto schaduwkosten weer; de waarden in de staven beneden de x-as geven het voordeel van energie - en materiaalterugwinning weer. Hoe hoger de schaduwkosten, hoe hoger de milieubelasting. De resultaten van de vergelijking van de milieuprestaties zijn grafisch in de voorafgaande figuur weergegeven met behulp van schaduwkosten. Dit zijn de kosten die gerelateerd zijn aan het vermijden van elk milieueffect. Hierdoor is een directe en eenvoudige onderlinge vergelijking van de milieueffecten van meerdere producten mogelijk. De goede milieuprestatie van bladlood, vergeleken met die van de andere producten, is met name te danken aan de lange levensduur en de geringe behoefte aan primaire grondstoffen. Bladlood wordt namelijk uit afvallood gemaakt. Het grootste deel van de milieubelasting hangt samen met de geringe verliezen aan bladlood bij het aanbrengen in het werk en bij het uiteindelijke verwijderen na afloop van de levensduur. Hierdoor is de keten niet volledig gesloten. Deze verliezen worden vanuit een levenscyclusperspectief aangevuld door primair lood. De modellering van deze verliezen is op een conservatieve wijze gedaan. In werkelijkheid is afvallood voldoende voorhanden vanwege de hoge mate van recycling van di t materiaal. Resultaten van gevoeligheidsanalyses voor de SEBS: bitumen verhouding van aluminiumversterkt SEBS, voor het productieproces van glasvezelversterkt polyester en voor het percentage recycling van aluminium voor de aluminiumversterkte producten toonden een zekere invloed op de milieuprestatie van de producten aan. Dit resulteerde echter niet in een verandering van de rangorde van de producten, wat betreft de milieuprestaties.

Op basis van de resultaten van de levenscyclusanalyses van bladlood en van andere waterkerende bedekkingen werd de volgende conclusie getrokken:

Conclusie

Bladlood heeft de beste milieuprestatie van alle waterkerende producten, die met elkaar zijn vergeleken. Voor gebruik in spouwmuren waren de alternatieven aluminiumversterkt SEBS, aluminiumversterkt EPDM en PVC beschouwd. Terwijl voor dak-gevel aansluitingen bladlood met aluminiumversterkt SEBS en aluminiumversterkt PiB is vergeleken. Voor het gebruik als zakgoot werd bladlood vergeleken met glasvezelverstrekt polyester. De functionele eenheid, op basis waarvan de vergelijking werd gemaakt, was het waterkerend bedekken door 1 m2 geinstalleerd materiaal over een periode van 75 jaar in Nederland en Duitsland. Deze functionele eenheid is voor de vergelijking binnen de drie groepen (spouwmuur, dak-gevel aansluiting en zakgoot) gedefinieerd.

Een uitgebreidere Engelstalige samenvatting is ook beschikbaar (TNO report, 2006-A-R0257/B) Deze is gebaseerd op het TNO rapport Environmental performance of lead sheet and alternative weatherproofing products (B&O-A-R0232/B).

Meer over bouwlood kunt u vinden op: www.bouwlood.nl

INGEZONDEN BRIEF

Reactie artikel "Lood is schadelijk voor de gezondheid"

Beste hoofdredactie,

Allereerst zal ik mezelf voorstellen: Jurgen van Keulen, directeur/eige- naar van het gelijknamige bedrijf Van Keulen loodgieters- en leidek- kersbedrijf BV uit Ossendrecht. Ons bedrijf is volledig gespecialiseerd in ambachtelijke dakwerken, met name in zink, koper, natuurleien en LOOD. Tezamen met onze eigen zetterij en handel richting de bouw- kundig aannemer van o.a. prefab spouwlood is ons bedrijf een van de grotere spelers op de markt op gebied van het zetten en aanbrengen van bladlood.

Na het lezen van het hoofdstuk met de reactie van dhr. Andre Pes van kunststoffabrikant Ubbink, waarin hij schreef dat lood schadelijk voor de gezondheid zou zijn, was ik erg verbaasd en ontsteld. Daarentegen was, na het goed lezen, ook een gepaste trots aanwezig! Direct na het lezen van dit hoofdstuk vond ik het mijn plicht hierop gepast te reageren. Gepast te reageren, doelende op vaststaande feiten en niet uitgaande van suggesties. Lees de noot van de redactie rechtsonder bladzijde 7, waarin staat dat niks is gebaseerd op vaststaande feiten in de reactie van deze beste man. Ik wil de redactie van Roofs daarom eigenlijk ook adviseren om deze onzin niet meer te publiceren, maar ach, er is persvrijheid en dat is ook weer goed.

Als iemand van een gerenommeerd fabrikant zoiets over lood schrijft, dan mag je toch wel verwachten dat deze zich terdege bewust is van de hoogstaande kwaliteiten van bladlood en daar geen enkel product in de bouw voor deze toepassing daar aan kan tippen, anders had hij wel aangegeven hoe goed de zgn. loodvervangers (van hun en anderen) dan wel niet moeten zijn, maar daar is met geen woord over gerept. Nee, het ging specifiek om het afkraken van lood als reactie op het artikel Lood in de bouw. Hoe zit dat nou? in uitgave maart 2009.

Lood bestaat al van voor de vondst van het Romeinse dorp Pompe; toen was er al lood! Als we zien wat er sinds die tijd al aan lood in de bouw verwerkt is en als we zien wat alleen al onze monumenten en huizen aan lood bevatten, dan had er volgens hem (of hun) al een nationale milieuramp moeten gebeuren!

Daarbij komend, stilstaand water in een waterleiding is nooit goed, dat weet tenslotte iedereen. Of dit nu koper, kunststof of lood is, dat maakt niet uit, het is altijd slecht. Dat lood in deze situatie minder geschikt is voor waterleiding is een feit, maar daarbij wil ik wel opmerken dat er bij mijn weten geen gevallen zijn geweest van ziekte hierdoor, en dat na honderden jaren van gebruik.

Wat lood op daken betreft, dat staat hier helemaal los van; het is ge- woon een kwaliteitsproduct, met al jaren van onderzoek en know how. Daarnaast is het ook nog een heel mooi product om te zien op vele huizen en onze belangrijkste monumenten. Wie dit na vele honderden jaren van gebruik, en dan nog eens zonder feitelijkheden omtrent de slechte eigenschappen richting mens en milieu klakkeloos over dit o zo mooie product verkondigt, verdient, zoals mijn vader zou zeggen: een trap onder de kont! Hou het alstublieft bij de feiten!

Wij praten toch ook niet over de slechte(re) recyclebaarheid en afbraak van kunststof- fen, dat je het na 200 dagen van blootstelling in zon in 100 stukjes kunt breken, dat het doe-het-zelf-producten zijn, dat de levensduur niet te evenaren is ten opzichte van lood, dat het niet mooi is, dat het geen vakkundig product is voor de echte vakman, en ga zo maar verder...

Lood is door de vakman heel goed te verbruiken en te verwerken. Bij lood is het niet anders dan bij een ander product, ieder product heeft zijn gebruiks- en verwerkingsaanwijzing, en niet anders.

Zonder metalen (ferro en non-ferro) is er geen leven. Roestvorming op staal, daar praat toch ook niemand over? Is dat dan gezond? Ik ben er niet zo zeker van en ga het zeker ook niet ongefundeerd beweren! Denk dan staal ook maar weg uit de dagelijkse bouwwereld, waar zou- den we dan nog zijn? Dan zijn de poppen helemaal aan het dansen! Alsof de schoorstenen van de gesuggereerde zogenaamde loodver- vangers wel zo fris en milieuvriendelijk zijn; laat me niet lachen.

Producten van lood (en andere ferro en non ferro-metalen) zijn, be- halve bijzonder mooi, ook zeer goed recyclebaar en kwalitatief hoog- staand. Daarnaast zijn er bij mijn weten ook geen negatieve verhalen bekend t.a.v. de gezondheid en het milieu over het gebruik van lood, afgezien dan van het gebruik in verf en benzine, maar dat staat totaal los van het loodgebruik in onze branche. In de uitgave van maart 2009 van Roofs werd nog een artikel gewijd aan de milieueigenschappen van lood. Uit niets blijkt dat lood bij normaal gebruik schadelijk zou zijn voor gezondheid en milieu, mits natuurlijk op de juiste wijze verwerkt en toegepast en met inachtneming van de juiste voorzorgsmaatrege- len (zoals het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen), maar dat geldt voor elk product. De NEN 12588 norm bevat alle regels om op een veilige manier met lood om te gaan, de maatregelen zijn uiterst eenvoudig. TNO-onderzoek heeft het afgelopen jaar nog uitgewezen, dat lood het beste scoort als milieuverantwoord bouwmateriaal. Met name de duurzaamheid en de hoge mate waarin lood kan worden hergebruikt draagt bij aan de goede milieuprestaties!

Kraak een ander product niet ten onrechte af om hiermee zelf betere (commerciële) resultaten te bereiken en ga uit van de mogelijkheden van je eigen product zonder iets anders af te kraken. Laat kunststof voor wat het is en lood voor wat het is...

Laten we voor eens en altijd een einde maken aan het uitkramen van deze onzin en laten we dit materiaal, wat een hart heeft, lekker veel naar het dak toe sjouwen! Slotconclusie: lood bestaat al eeuwen, is al eeuwen recyclebaar en vakkundig toepasbaar; nog nooit iets negatiefs gehoord met betrekking tot mens en milieu. U wel? Lood is goed, al eeuwen, en daarmee basta!!

Is getekend,

Jurgen van Keulen

Hier ziet u het; het mooie lood met een ambachtelijke uitstraling; doorstaat de tand des tijds.

Natuurvriendelijk - chique - authentiek - kwaliteit

Zink - Lood - Koper zijn door geen enkel product te vervangen;

Vroeger niet, nu niet, nooit niet .....!

Zink als ecologisch verantwoord bouwmateriaal

Metalen daken zijn tegenwoordig zeer populair en het zink als dakbedekkingmateriaal neemt daarbij een belangrijke plaats in. De resultaten van een recent Nederlands rapport zorgden er echter voor dat de milieuaspecten van dit metaal het afgelopen jaar nogal in vraag werden gesteld. Tijdens een recente studiedag over hellende daken bracht mevr. Ir. N. Houben van Union Minire daarom een uiteenzetting die grotendeels gebaseerd was op een tekst van de heer R. Racek (UM France) en die precies moest aantonen dat zink wel degelijk een ecologisch verantwoord bouwmateriaal is. (Red.)

Zink is een metaalsoort waarvan over de ganse wereld nog steeds grote voorraden aanwezig zijn. Sinds de oudheid wordt het materiaal gebruikt omwille van zijn bijzondere metallurgische eigenschappen en de eerste industriële productie-eenheid nabij Luik dateert al uit de 19e eeuw. De industriële toepassingen bestonden in eerste instantie uit het galvaniseren van ferro-metalen om hen tegen corrosie te beschermen of het gebruik van zinkoxides bij de productie van autobanden.

In dit artikel gaan we het echter vooral hebben over gewalst zink dat gebruikt wordt in de bouwsector. Voor de allereerste toepassingen moeten we terug naar het Parijs van de 19e eeuw waar Baron Haussman, die het uitzicht van de middeleeuwse stad grotendeels omtoverde in wat hij noemde het "nieuwe Parijs", besloot dat zink het standaard dakbedekkingproduct moest worden. Zink op rollen wordt tegenwoordig gebruikt voor drie grote bouwtoepassingen: dak- en wandbekleding, regenwaterafvoer en afwerkingen en accessoires. De voornaamste afzetmarkten situeren zich in Noordwest-Europa: Frankrijk, Duitsland, Denemarken, Zwitserland en de Benelux-landen maar het gebruik begint ook toe te nemen in landen zoals Spanje, Oost-Europa, Noord-Amerika en Azië.

Omdat de markt voor de bouwtoepassingen zich voornamelijk in Europa situeert, zijn ook hier de meeste fabrikanten terug te vinden. Sinds het begin van de jaren '70 zijn steeds meer zinkproducenten overgeschakeld op een nieuwe legering bestaande uit zeer zuiver zink waaraan 0,1 tot 0,2% koper en titanium wordt toegevoegd. Deze nieuwe legering zorgde in combinatie met de modernisering van de productie voor sterk verbeterde materiaaleigenschappen zoals een aanzienlijke vermindering van de thermische uitzetting, een verhoogde kruipweerstand en herkristallisatietemperatuur, en een merkelijk betere beheersing van de fysische, mechanische en dimensionele karakteristieken. De laatste 10 jaar werden er ook diverse oppervlaktebehandelingen bedacht om voornamelijk architecturale en esthetische redenen.

Gebruik van primaire metaalvoorraden

Zink vindt men terug in de aardkorst in een gemiddelde verhouding van 80 g per ton. De ontginningterreinen zijn hoofdzakelijk terug te vinden in politiek stabiele landen in Noord-Amerika en Canada en zijn samen goed voor een reserve aan zinkerts van om en bij de 430 miljoen ton. Het jaarlijks zinkverbruik schommelt rond de 6,7 miljoen ton en neemt sinds het eind van de tweede wereldoorlog jaarlijks met ca. 2% toe. Aangezien 36% van het verbruikt zink al bestaat uit gerecycleerd materiaal moeten de natuurlijke reserves elk jaar zo'n 5 miljoen ton prijsgeven. Er vanuit gaand dat het toenemend zinkverbruik gecompenseerd zal worden door de groeiende recyclagemogelijkheden en dat er geen nieuwe ontginningsterreinen zullen worden ontdekt komen we met de bestaande reserves zeker nog 80 jaar toe. Het is zelfs zo dat de ontginning tot hiertoe beperkt is gebleven vanwege de zekerheid over het bestaan van grote voorraden en de relatief lage zinkprijzen. De ertsreserves die in de toekomst nog kunnen worden aangesproken worden geraamd op zo'n 3400 miljoen ton, een hoeveelheid die de zinkbehoeftes nog diverse eeuwen kan dekken aan het huidige jaarlijkse ontginningstempo. We kunnen dus gerust besluiten dat er niet het minste risico bestaat voor uitputting van de zinkreserves in de nabije toekomst.

Energieverbruik

Voor de productie van elk materiaal is natuurlijk energie nodig. Het energieverbruik bij de productie van zink uit erts is laag in vergelijking met andere non-ferro metalen die gebruikt worden in de bouwsector. De gebruikte energiehoeveelheid ligt zelfs nog beduidend lager wanneer men gebruik maakt van gerecycleerd zink in plaats van zinkerts. Ook het energieverbruik voor de transformatie van het metaal in zinkrollen voor bouwtoepassingen is laag in vergelijking met andere metalen omdat de mechanische sterkte van zink behoorlijk afneemt bij de hoge oproltemperatuur waardoor de verwerking en het oprollen een stuk makkelijker verlopen.

Recyclage

In West-Europa worden oude zinken producten afkomstig van renovatiewerken of de vervanging van goten of dakbedekkingen traditiegetrouw opgehaald door dakdekkers en loodgieters. Ze zijn namelijk makkelijk te verwijderen en men krijgt er nog een goede prijs voor ook. De voornaamste afnemers van oud zink zijn secundaire zinkraffinaderijen zoals messing- en zinkoxideproducenten, allen gevestigd in Europa. Het gebruik van gerecycleerd zink laat zoals eerder vermeld ook toe behoorlijk wat energie te besparen bij de productie. Alhoewel het oude zink voor 100% recycleerbaar is stellen we vast dat de hergebruikgraad - dit is het percentage zink dat effectief werd opgehaald voor recyclage - momenteel rond de 90% schommelt.

Duurzaamheid

De levenscyclus van bladzink in bouwtoepassingen is zeer goed gekend aangezien het materiaal reeds gebruikt wordt sinds het begin van de 19e eeuw. Er zijn in Europa dan ook talloze voorbeelden van zinken daken die pas gerenoveerd moesten worden na ongeveer 100 jaar dienst. De redenen voor deze lange levensduur zijn ondertussen genoegzaam bekend. Het metalen zinkoppervlak reageert met de hoofdbestanddelen van de lucht (O2, CO2 en H2O) en vormt zo een beschermende patinalaag die compact is, goed hecht, onoplosbaar is in regenwater en elke verdere interactie tussen zuurstof en zink verhindert en zodoende de corrosie van het metaal tot een minimum beperkt.

Sommige zure vervuilingen zullen de corrosiegraad verhogen en dus de levensduur van het product doen afnemen. De voornaamste vervuiler op dit vlak is zwaveldioxide afkomstig van fabrieken, sommige centrale verwarmingen en het wegverkeer. Dit product reageert met de beschermende patinalaag die aldus wordt omgevormd tot zinksulfaat en met de regen wordt weggespoeld. Diverse wereldwijde studies hebben aangetoond dat de corrosiegraad van zink zich lineair verhoudt tot de concentratie zwaveldioxide in de lucht. Aangezien de SO2 -vervuiling in het begin van de jaren '70 in Europa erkend werd als een serieus probleem, heeft de Europese Unie maatregelen getroffen om de uitstoot van dit product drastisch te verminderen. Deze acties waren bijzonder succesvol en hebben geleid tot een serieuze daling van de atmosferische SO2-concentratie in vervuilde gebieden zoals steden en industriezones. De huidige en toekomstige EU-richtlijnen op dit vlak zullen er zelfs voor zorgen dat de SO2-uitstoot en -concentraties in de lucht nog verder zullen dalen.

Ook de corrosie van het zink is daardoor sterk verminderd gedurende de tweede helft van afgelopen eeuw. Theoretische waarden werden bevestigd door experimentele metingen op stalen verspreid over gans de wereld in het kader van internationale studies. De levensverwachting van het zink dat gebruikt wordt in de bouw is in de loop der jaren dan ook enorm gestegen en zal verder blijven toenemen in de nabije toekomst.

Risicobepaling voor ecotoxiciteit

Zink is een spoorelement dat in natuurlijk variërende concentraties wordt teruggevonden in zowel bodem als water over gans de wereld. Het is een essentieel bestanddeel voor elk levend organisme en ook de invloed op de menselijke gezondheid is al lang bekend: er werden nog geen ernstige problemen vastgesteld ten gevolge van een overmatige zinkinname maar er werden al wel heel wat klachten genoteerd die achteraf te wijten bleken aan een gebrek aan zink. Ook de voordelen van zink in de voeding van planten en dieren is bekend. De benodigde hoeveelheid hangt echter steeds sterk af van soort tot soort en is het laagst voor waterplanten en -organismen en vermoedelijk ook voor de microbiologische bodemprocessen.

Aangezien zink een natuurlijke en beschermende patinalaag opbouwt tijdens het gebruik, is de atmosferisch corrosie in feite een combinatie van wat overblijft in de patinalaag en wat in het milieu terecht komt. Dit afstaan aan het milieu - ook wel run-off genoemd - is te wijten aan de regenval die de zinkzouten in de patinalaag gedeeltelijk doet oplossen. Deze run-off hoeveelheden werden onlangs experimenteel vastgesteld bij diverse wereldwijde studies en de SO2-vervuiling blijft ook hier de belangrijkste factor. Zoals reeds aangegeven is deze vervuiling de afgelopen jaren sterk afgenomen en daarmee ook de run-off hoeveelheden, een trend die zich ook de komende jaren zal blijven voortzetten. Net zoals de corrosiegraad zal ook de run-off hoeveelheid sterk afhangen van de agressiviteit van de omgeving (industriezone, kust), de dakhelling en de eventuele oppervlaktebehandeling van het metaal.â€¨Ook van de vermindering van zinkvervuiling in oppervlaktewateren hebben we een duidelijk beeld. Zo duiden metingen uitgevoerd op de Rijn en de Maas bijvoorbeeld op een merkelijke daling van de zinkconcentratie sinds 1975. Hetzelfde fenomeen doet zich voor in het waterzuiveringstation van Parijs waar veel zink werd gebruikt.

Momenteel is er een grondige risicoanalyse aan de gang die gesponsord wordt door de Europese unie en gedirigeerd wordt door Nederland. Uit het voorlopig rapport blijkt alvast dat de run-off waarden van zink slechts een piepklein deel uitmaken van oppervlaktewatervervuiling in Europa en verder geen noemenswaardige bijdrage leveren aan het ecotoxisch risico.

Besluit

Zink heeft in Europa reeds een lange traditie als bouwmateriaal. Gedurende deze ganse periode werd er niet het minste ecologisch probleem vastgesteld, zelfs niet in steden zoals Parijs waar het materiaal reeds meer dan 150 jaar gebruikt wordt als dakbedekkingsmateriaal. De voornaamste punten waarbij ecologische bezwaren zouden kunnen rijzen werden uitvoerig besproken in dit artikel:

de zinkreserves zijn nog rijk genoeg voor de nabije en verre toekomst zodat uitputting van de natuurlijke bronnen nog lang niet aan de orde is

zink als bouwafval heeft interessante recyclagemogelijkheden omdat het makkelijk te verzamelen is en het schroot nog een hoge waarde heeft

de duurzaamheid van zink is amper uit te drukken aangezien de prijs/kwaliteit verhouding en de ecologische impact bekeken moeten worden over een levensduur die voor de meeste bouwproducten ondenkbaar is.

de ecotoxiciteit vormt, in vergelijking met andere gevaren voor fauna en flora, niet het minste risico bij de huidige gebruikshoeveelheden, zelfs niet in zones waar zink zeer intens wordt gebruikt

We kunnen dan ook besluiten dat zink als bouwproduct over de nodige capaciteiten beschikt om gebruikt te worden in ecologisch verantwoorde bouwprojecten.

Zink erkend als duurzaam materiaal

Rheinzink, fabrikant van titaanzink voor de bouw, heeft als eerste metaalfabrikant ter wereld een Cradle-to-Cradle (C2C) Silver'-certificering ontvangen.

Het bedrijf is erg blij met de erkenning van zink als duurzaam materiaal. Algemeen directeur Dick Wentzel: De C2C-certificering onderstreept ons pleidooi

Voor de erkenning van zink als duurzaam bouwmateriaal. Uit onderzoek van TNO blijkt dat onze dakgoten bijvoorbeeld minimaal 75 jaar mee gaan. Hierna kan de goot in zijn geheel worden omgesmolten en weer 75 jaar dienstdoen als dakgoot.'

Momenteel loopt er een pilot vanuit het ministerie van VROM met Michael Braungart waarin wordt gekeken of het product zink in het algemeen past in het duurzaamheidsbeleid van de overheid.